Czym jest Perspektywa i jakie są jej rodzaje

Czym jest Perspektywa i jakie są jej rodzaje - Kurs Manga dla początkujących

Któż z nas nie słyszał o perspektywie? Często o niej mówimy, jeszcze częściej stosujemy nawet się nad tym nie zastanawiając.

A więc czym jest perspektywa i jakie są jej rodzaje? - właśnie ten temat zgłębimy w dzisiejszej lekcji.

Perspektywa to sposób na oddanie trójwymiarowych przedmiotów i przestrzeni na płaszczyźnie w sposób umożliwiający widzowi dostrzeżenie głębi przedstawionego obiektu. Nie jest to jednak dokładne przedstawienie. Mój profesor od rysunku perspektywicznego powiedział kiedyś, że perspektywa jakiej używamy w rysunku to odwzorowanie sposobu widzenia “cyklopa”, gdyż człowiek posiada dwoje oczu i nie może obserwować obiektu z jednego punktu. Literatura fachowa mówi o perspektywie jako o tak zwanym “Jednoocznym wyznaczniku przestrzeni na płaszczyźnie”.

Jako taka perspektywa znana była już w czasach prehistorycznych, ale zasady znanej Tobie i popularnie stosowanej dzisiaj perspektywy zbieżnej opracował dopiero w XV wieku, wybitny florencki architekt Leon Batista Alberti.

Oglądając dzieła sztuki z różnych epok historycznych zapewne sam zauważyłeś, że sposób w jaki przedstawiano przedmioty i przestrzenie na płaszczyźnie ewoluował i zdajesz sobie sprawę z tego, że istnieje kilka rodzajów perspektywy.

Rodzaje perspektywy:

  1. Perspektywa rzędowa
  2. Perspektywa kulisowa
  3. Perspektywa barwna
  4. Perspektywa powietrzna
  5. Perspektywa hieratyczna
  6. Perspektywa rozbieżna
  7. Perspektywa krzywoliniowa
  8. Perspektywa linearna

Perspektywa rzędowa

Perspektywa rzędowa to prawdopodobnie najstarszy znany człowiekowi sposób oddania przestrzeni na płaszczyźnie, stosowany już w prehistorii. Ten typ perspektywy możemy zaobserwować m.in na malowidłach ściennych w jaskiniach Lascaux i Altamirze, przedstawiających polowania.

W  tym sposobie przedstawiania przestrzeni elementy znajdujące się blisko przedstawione są najniżej, a te bardziej oddalone znajdują się wyżej, im wyżej się znajdują tym dalej są. Ten rodzaj perspektywy często występuje razem z perspektywą kulisową.

Malowidła z jaskini w Altamirze

Malowidła z jaskini w Altamirze

Sztandar z Ur

Sztandar z Ur

Perspektywa kulisowa

Perspektywa kulisowa (interpozycja) to jeden z najstarszych sposobów oddania głębi obrazu na płaszczyźnie stosowany już w prehistorii, popularny również w starożytności. Polega na tym, że elementy dalsze są przysłonięte przez elementy znajdujące się bliżej.

Malowidła z jaskini Almaden

Malowidła z jaskini Almaden

Malowidła ścienne z jaskini w Lascaux

Malowidła ścienne z jaskini w Lascaux

Perspektywa barwna

Perspektywa barwna (malarska, kolorystyczna) wykorzystuje właściwości barw, a raczej sposób ich odbierania przez nasz mózg. Pozwala wyrazić przestrzenność za pomocą złudzenia, że barwy długofalowe (żółty, oranż, czerwony) przybliżają malowany obiekt, a barwy krótkofalowe (niebieski, fioletowy) - oddalają.

Pieter Bruegel - Upadek Ikara

Pieter Bruegel - Upadek Ikara

Wszystkie zszarzenia barw (np.brązy) będą działały na rzecz przybliżenia, a rozbielenia na rzecz oddalenia. Ponadto ostre kontrasty np. barw dopełniających się będą przybliżały, a słabsze oddalały od obserwatora. Używając prostego języka: kolory zimne wydają się oddalać, a ciepłe zbliżać.

Roelandt Savery - Pejzaż z ptakami

Roelandt Savery - Pejzaż z ptakami

Perspektywa powietrzna

Perspektywa powietrzna polega na tym, że barwy bledną wraz z odległością od obserwatora, a kontrasty pomiędzy nimi są coraz słabsze.

William Turner - Statek niewolniczy

William Turner - Statek niewolniczy

Im dalszy obiekt tym kontury stają się bardziej rozmyte. Często stosowana razem z perspektywą barwną.

M.C. Escher - Senglea - Malta

M.C. Escher - Senglea - Malta

Perspektywa hieratyczna

Perspektywa hieratyczna (ideowa, intencjonalna) stosowana w starożytnym Egipcie i w średniowieczu, polegała na tym, że wielkość przedstawionych postaci była uzależniona od ich znaczenia społecznego, czy religijnego. W efekcie osoby te np: wizerunki świętych, faraonów, królów były większe od pozostałych, a nawet od otaczającej je architektury.

Paleta Narmera

Paleta Narmera

Wypędzenie demonów z Arezzo - (z cyklu Sceny z życia św. Franciszka)Giotto di Bondone

Wypędzenie demonów z Arezzo - (z cyklu Sceny z życia św. Franciszka)Giotto di Bondone

Perspektywa rozbieżna

Perspektywa rozbieżna (odwrócona) to sposób oddania trójwymiarowych przedmiotów na płaszczyźnie polegający na tym, że punkt zbiegu linii perspektywicznych znajduje się przed płaszczyzną obrazu, a nie jak w perspektywie linearnej za nią. Przedstawione obiekty rozszerzają się w miarę ich oddalania od obserwatora. Stosowana jest m.in.: w pisaniu ikon.

św. Łukasz piszący ikonę Madonny

św. Łukasz piszący ikonę Madonny

Perspektywa krzywoliniowa

Perspektywa krzywoliniowa (sferyczna) stosowana jest do przedstawiania złożonych obiektów trójwymiarowych na płaszczyźnie. Linie proste w rzeczywistości wydają się być krzywe.

Perspektywa krzywoliniowa

źródło: Wikipedia, autor: Plindenbaum

Została ustalona w 1968 r. przez artystę - historyka sztuki Alberta Flocona i rytownika-grafika Andre Barre’a.

Perspektywa linearna

Perspektywa linearna (zbieżna) to technika umożliwiająca przedstawianie rzeczywistości na płaskiej powierzchni tak, aby sprawiała wrażenie głębi. Polega na pozornym zmniejszaniu się obiektów i ich zbieżności ku horyzontowi. Wszystkie linie które w krajobrazie są wzajemnie równoległe zbiegają się w jednym punkcie na horyzoncie.

Istnieje kilka wariantów perspektywy zbieżnej. Można je podzielić ze względu na ilość punktów zbiegu na perspektywę jednozbiegową, dwuzbiegową, trójzbiegową (wielozbiegową) oraz ze względu na miejsce punktu zbiegu na: centralną (punkt zbiegu znajduje się mniej więcej pośrodku pola obrazowego), boczną ( punkt zbiegu znajduje się z jednego z boków pola obrazowego lub nawet poza nim), żabią (punkt zbiegu znajduje się wysoko) i perspektywę z lotu ptaka (punkt zbiegu znajduje się nisko).

Perspektywa zbieżna, centralna - Leonardo da Vinci - Ostatnia wieczerza

Perspektywa zbieżna, centralna - Leonardo da Vinci - Ostatnia wieczerza

Perspektywa zbieżna boczna Vincent van Gogh - Kawiarnia nocna

Perspektywa zbieżna boczna Vincent van Gogh - Kawiarnia nocna

Perspektywa zbieżna z lotu ptaka Podkowiński - Ulica Nowy Świat w Warszawie Latem i Zimą

Perspektywa zbieżna z lotu ptaka Podkowiński - Ulica Nowy Świat w Warszawie Latem i Zimą

Perspektywa zbieżna, żabia (nietypowa) Camera degli Sposi

Perspektywa zbieżna, żabia (nietypowa) Camera degli Sposi

Perspektywa żabia (klasyczna)

Perspektywa żabia (klasyczna) źródło: Wikipedia, autor: Albertus teolog

Poznaliście już wszystkie rodzaje perspektywy. W kolejnej lekcji omówię krok po kroku tworzenie przestrzeni na płaszczyźnie za pomocą perspektywy jednozbiegowej.

Jeśli masz jakiekolwiek pytania zapytaj, komentarze i forum są do twojej dyspozycji.

Do zobaczenia, ansyhe

Jeśli podoba Ci się ten artykuł, podziel się nim! Udostępnij na Facebooku i Google+